Page 109 - Demo

t%u00eb ve%u00e7ant%u00eb z%u00eb edhe prifti piemontez Vin%u00e7enco Xhoberti (Vincenzo Gioberti, 1801-1852), autori i nj%u00eb shkrimi q%u00eb p%u00ebrmbante tezat themelore t%u00eb l%u00ebvizjes ideologjike, q%u00eb mori emrin e neoguelfizmit, d.m.th. t%u00eb p%u00ebrkrah%u00ebsve t%u00eb rinj t%u00eb nj%u00eb konfederate t%u00eb shteteve italiane n%u00ebn kryesin%u00eb e Pap%u00ebs.Kund%u00ebrshtar i neoguelfist%u00ebve, por edhe i prirjeve t%u00eb moderuara piemonteze, ishte liberalizmi demokratik lombard, i kryesuar nga Karlo Kataneo (Carlo Cattaneo, 1801-1869). P%u00ebrparimin e Italis%u00eb ai e konceptonte si fryt i zellit n%u00eb pun%u00eb, inteligjenc%u00ebs dhe shkenc%u00ebs. Pik%u00ebpamjet e Kataneos mbi federalizmin italian dalloheshin nga ato t%u00eb federalizmit neoguelf dhe t%u00eb moderuar, sepse ishin t%u00eb lidhura pik%u00ebrisht me idet%u00eb demokratike dhe republikane. Republikanizmi i Kataneos dallohej nga ai macinian, sepse ishte i lidhur me idet%u00eb federaliste.Bashkimi komb%u00ebtar italian lindi fillimisht si ide dhe program politik, nd%u00ebrsa m%u00eb von%u00eb filloi t%u00eb ndihej si nevoj%u00eb ekonomike.Etapa e par%u00eb e bashkimit dhe roli i Mbret%u00ebris%u00eb s%u00eb PiemontitBashkimi i Italis%u00eb ka kaluar n%u00ebp%u00ebr tri etapa kryesore, kusht%u00ebzuar nga rrethanat e brendshme politike italiane dhe nga ngjarjet nd%u00ebrkomb%u00ebtare. Faza e par%u00eb lidhej me zhvillimet revolucionare evropiane t%u00eb viteve 1848-1849. Triumfi fillestar i revolucionit dhe d%u00ebshtimi vijues i l%u00ebvizjeve p%u00ebr liri dhe p%u00ebr kombe t%u00eb lira n%u00eb Evrop%u00eb, kusht%u00ebzoi edhe disfat%u00ebn e Luft%u00ebs s%u00eb Par%u00eb p%u00ebr Pavar%u00ebsin%u00eb e Italis%u00eb.Kjo disfat%u00eb tregoi se fjal%u00ebt e zjarrta, mendimet fisnike dhe patriot%u00ebt e shquar nuk ishin t%u00eb mjaftuesh%u00ebm p%u00ebr t%u00eb sjell%u00eb pavar%u00ebsin%u00eb. Italia kishte nevoj%u00eb p%u00ebr ushtar%u00eb t%u00eb st%u00ebrvitur dhe aleat%u00eb t%u00eb fuqish%u00ebm p%u00ebr t%u00eb luftuar austriak%u00ebt, zot%u00ebrues t%u00eb situat%u00ebs politike n%u00eb Itali. Njeriu q%u00eb e kuptoi m%u00eb mir%u00eb k%u00ebt%u00eb ishte konti Kavur (Camillo Benso di Cavour, 1810-1861), kryeminist%u00ebr i Mbret%u00ebris%u00eb s%u00eb Piemontit, q%u00eb sundohej nga Sht%u00ebpia e Savoj%u00ebs. Kavuri ishte politikan i matur dhe praktik. Ai ishte nj%u00eb fisnik liberal q%u00eb admironte sistemin parlamentar britanik, zhvillimin e teknik%u00ebs industriale dhe lirin%u00eb e aktivitetit ekonomik. Macini pati b%u00ebr%u00eb thirrje p%u00ebr nj%u00eb kryengritje masive, nd%u00ebrsa Kavuri e dinte se %u201cItalia e Re%u201d dhe grupet e tjera nacionaliste nuk mund ta mposhtnin ushtrin%u00eb austriake. Ai mendonte q%u00eb rolin udh%u00ebheq%u00ebs n%u00eb %u00e7lirimin e Veriut t%u00eb Italis%u00eb duhet ta merrte Mbret%u00ebria e Sardenj%u00ebs.2 Masimo d%u2019Azelio Xhakomo Durando 3Kamilo Benso, kont i Kavurit4107